Sınırları kesin olarak çizilmiş statik bir tanımı olmamasına rağmen, internet bağımlılığı literatürde genellikle bir tür davranışsal bağımlılık ya da teknolojik bağımlılık olarak değerlendirilmektedir (Griffiths, 1997: 81). İnternet ve teknoloji bağımlılığı, klinik çerçevede sıklıkla “kontrolsüz” ve “aşırı internet kullanımı” şeklinde tanımlanır.
Diğer bağımlılık türlerinde olduğu gibi, bireyin teknolojiye veya internete ulaşamadığı durumlarda ciddi bir yoksunluk sendromu yaşaması bu tablonun en belirgin özelliğidir.
Teknoloji ve İnternet Bağımlılığının Temel Belirtileri
Bir bireyde aşırı internet kullanımından veya teknolojik bağımlılıktan şüphelenmek için aşağıdaki belirtilerin gözlemlenmesi klinik açıdan kritik önem taşır:
- Zaman Kontrolünün Kaybı: "Sadece birkaç dakika" denilerek ekran karşısında saatler geçirmek.
- İnkâr ve Gerçeği Çarpıtma: Çevredeki kişilere internette geçirilen süre hakkında yalan söylemek.
- Sanal Kimlik Tercihi: Yüz yüze iletişimden kaçınmak, anonim bir sanal kişiliğe bürünmek ve sadece internet üzerinden konuşmayı tercih etmek.
- Sorumlulukların İhmali: İnternete girmek uğruna yemek öğünlerinden, derslerden, iş sorumluluklarından ya da randevulardan ödün vermek.
- Fiziksel Sorunlar: Uzun süreli ekran kullanımına bağlı olarak duruş bozuklukları ve fiziksel şikayetler yaşamak.
- Duygusal Çatışma: Bilgisayar başında çok fazla zaman geçirildiğinde suçluluk duymak, ancak aynı zamanda büyük bir zevk alarak bu iki yoğun duygu arasında sıkışıp kalmak.
- Psikolojik Yoksunluk: Bilgisayardan veya telefondan uzak kalındığı zaman aşırı gergin, sinirli ve boşluktaymış gibi hissetmek.
- Uyku Düzeninin Bozulması: Gecenin geç saatlerine kadar cihaz başında vakit geçirerek uyku hijyenini kaybetmek.
Aşırı İnternet Kullanımının Psikolojik ve Fiziksel Zararları
İnternet ve teknoloji bağımlılığı ciddiye alınmadığı ve profesyonel bir yaklaşımla yönetilmediği takdirde ciddi zararlara sebep olabilmektedir. Gündelik hayat düzeninin sekteye uğraması ve sosyal ilişkilerin azalması en belirgin olumsuz sonuçlardandır.
Kişilerde kaygı, korku ve huzursuzluk gibi olumsuz duygudurum değişimleri gözlemlenir. Ayrıca anksiyeteye bağlı olarak nefes darlığı ve baş dönmesi gibi psikosomatik ve fizyolojik belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Sonuç olarak bu bağımlılık, bireylerin sosyal ilişkilerinde onarılması güç erozyonlar yaşamasına neden olmaktadır (Balcı ve Tiryaki, 2014: 119).
Mobil cihaz, sosyal medya ve genel internet kullanımındaki artış ivmesi göz önüne alındığında; teknoloji bağımlılığını azaltmaya yönelik koruyucu çalışmaların ve klinik müdahalelerin önemi her geçen gün daha da artmaktadır.